Home Home

Odpowiedzialność zarządu i reprezentantów

Odpowiedzialność zarządu i reprezentantów

W polskim prawie istnieje kilka samodzielnych podstaw odpowiedzialności reprezentantów przedsiębiorców za długi kierowanych przez nich podmiotów. W szczególności dotyczy to członków zarządów spółek z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółek akcyjnych. Jaka to odpowiedzialność i jak się przed nią bronić?

Pod rządami nowej ustawy Prawo Upadłościowe podstawowym przepisem regulującym możliwość pozywania członków zarządu (i innych reprezentantów) za długi ich firm jest art. 21 ust. 2 Prawa upadłościowego. Wszyscy reprezentanci przedsiębiorców odpowiadają solidarnie za długi prowadzonych przez nich firm za szkodę wyrządzoną wskutek niezłożenia przez nich wniosku o ogłoszenie upadłości lub otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego w terminie. Termin ten to 1 miesiąc od powstania stanu niewypłacalności. Co istotne z odpowiedzialności zwalania już złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w tym terminie, natomiast w przypadku wniosków o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego reprezentanci są zwolnieni dopiero jeżeli w terminie miesiąca (od powstania stanu niewypłacalności) sąd otworzy postępowanie restrukturyzacyjne, czyli bardzo mało czasu.

Drugim podstawowym źródłem odpowiedzialności, tym razem już szczególnie dla członków zarządu spółek z ograniczoną odpowiedzialnością jest art. 299 Kodeksu spółek handlowych. W tym przypadku członkowie zarządu mogą uwolnić się od odpowiedzialności za długi spółki poprzez wykazanie, że złożyli wniosek o ogłoszenie upadłości w terminie (lub w tym czasie wydano postanowienie o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego); że nie złożenie wniosku w terminie nie nastąpiło z ich winy, albo że w wyniku nie złożenia wniosku w terminie wierzyciel nie poniósł szkody.

Dodatkowym źródłem odpowiedzialności za zobowiązania spółki, tym razem mającym zastosowanie wyłącznie do długów publicznoprawnych (podatki, składki na ZUS etc.) jest art. 116 Ordynacji Podatkowej. Przed tą odpowiedzialnością obronić można się wykazując złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w wymaganym terminie, że nie złożenie w terminie nie nastąpiło z jego winy lub wskazując majątek Spółki, z którego możliwe jest wyegzekwowanie zaległości w znacznej części.

Do tego dochodzi zagrożenie odpowiedzialnością karną za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie (art. 596 Kodeksu spółek handlowych) czy selektywne zaspokajanie wierzycieli w obliczu niewypłacalności (art. 302 Kodeksu karnego), działanie na szkodę wierzycieli (art. 300, art. 301 Kodeksu karnego) oraz odpowiedzialność karno-skarbowa za uporczywe nieregulowanie zobowiązań podatkowych w terminie (art. 57 Kodeksu Karnego Skarbowego).

Jak więc widać, fakt piastowania funkcji reprezentanta przedsiębiorcy niesie ze sobą duże ryzyko w przypadku niewypłacalności kierowanego podmiotu. Konieczne jest należyte monitorowanie stanu własnej firmy oraz takie zabezpieczenie członków zarządu, by ewentualne kłopoty kierowanego przedsiębiorstwa nie przeniosły się na prywatne kłopoty reprezentantów. Można to osiągnąć zarówno zbilansowaną strukturą samej firmy jak i regularnym badaniem kondycji firmy. Szybka reakcja i wsparcie specjalistycznych prawników często stanowi jedyną barierę pomiędzy przejściowymi kłopotami a całkowitą katastrofą.

✓    Od wielu lat pomagamy chronić prywatne majątki członków zarządów spółek oraz innych reprezentantów poprzez prawidłowe wdrażanie instrumentów prawa upadłościowego i restrukturyzacyjnego.

✓    Doradzamy jak przywrócić stan wypłacalności podmiotów i uczymy na co zwracać uwagę jako oznaki problemów. Analizujemy stan firmy i przygotowujemy ochronę w ramach upadłości lub restrukturyzacji.

✓    Bronimy członków zarządów przed odpowiedzialnością za zobowiązania kierowanych przez nich podmiotów, w tym także w ramach wielopoziomowych strategii w ramach grup kapitałowych.

Piotr Zimmerman
Radca prawny, Starszy Wspólnik


Mateusz Medyński
Radca prawny, Wspólnik


Bartosz Sierakowski
Radca prawny, Wspólnik