Blog

Home Home

Opłata sądowa od sprzeciwu do listy lub spisu wierzytelności

01 - 12 - 2020

Dokonanie zgłoszenia wierzytelności w postępowaniu upadłościowym, o ile wierzyciel zdążył uczynić to w terminie 30 dni od dnia obwieszczenia o ogłoszeniu upadłości, jest bezpłatne. Z kolei w postępowaniu restrukturyzacyjnym ustawa nie wymaga od wierzycieli, aby zgłaszali swoje wierzytelności. Jeśli jednak z przezorności zdecydują się oni poinformować nadzorcę lub zarządcę o przysługujących im wierzytelnościach, takie pismo również będzie wolne od opłat.

Problem odpłatności pojawia się dopiero na etapie kwestionowania treści listy wierzytelności (w postępowaniu upadłościowym) lub spisu wierzytelności (w postępowaniu restrukturyzacyjnym). Jeśli, dajmy na to, wierzyciel został uwzględniony na sporządzonej przez syndyka liście wierzytelności w kwocie 50.000 zł, podczas gdy zdaniem wierzyciela przysługuje mu wierzytelności równa 350.000 zł, wierzyciel taki powinien wnieść sprzeciw co do odmowy uznania jego wierzytelności w zakresie 300.000 zł.

Wysokość opłaty

Stosownie do art. 76b ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (dalej jako: u.k.s.c.) od sprzeciwu pobiera się piątą część opłaty stosunkowej. Regulacja ta ma zastosowanie zarówno do sprzeciwu składanego w postępowaniu upadłościowym, jak i sprzeciwu wnoszonego w toku postępowania restrukturyzacyjnego (przy czym oczywiście w restrukturyzacji sprzeciw występuje tylko w postępowaniu układowym oraz sanacyjnym). Aby określić wysokość opłaty od sprzeciwu, należy w pierwszej kolejności obliczyć wysokość opłaty stosunkowej. O opłacie stosunkowej stanowi zaś art. 13 ust. 2 u.k.s.c., zgodnie z którym w sprawach o prawa majątkowe przy wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia ponad 20 000 złotych pobiera się od pisma opłatę stosunkową wynoszącą 5% tej wartości, nie więcej jednak niż 200 000 złotych. Tak więc, w przytoczonym wcześniej przykładzie opłata sądowa od sprzeciwu wyniosłaby jedną piątą z 15.000 zł, a zatem 3.000 zł.

Czy niewielkie sprzeciwy są wolne od opłat?

Zastosowanie art. 76b u.k.s.c. nie sprawia specjalnych trudności, gdy wartość przedmiotu zaskarżenia przekracza 20.000 zł. Jeśli jednak przeanalizujemy sytuację, w której sprzeciw wnoszony jest co do nieuwzględnienia wierzytelności w kwocie np. 10.000 zł, rzecz zaczyna się komplikować. Szybko bowiem spostrzeżemy, że w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia nie przekracza 20.000 zł, art. 13 ust. 1 u.k.s.c. nakłada obowiązek uiszczenia opłaty stałej, a nie stosunkowej. Nie ma wobec tego przepisu, w oparciu o który dawałoby się obliczyć wysokość opłaty stosunkowej, o której mowa w art. 76b u.k.s.c., aby następnie ustalić piątą jej część.

Powyższy problem powstał wskutek wprowadzonej w 2019 r. nowelizacji ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Przed 21 sierpnia 2019 r. (czyli przed wejściem w życie zmian w tym zakresie) art. 13 ust. 1 u.k.s.c. dekretował obowiązek uiszczenia opłaty stosunkowej w każdej sprawie o prawa majątkowej, bez względu na wartość przedmiotu sporu czy zaskarżenia. Od rzeczonej daty mamy siedem progów kwotowych, dla których wyznaczono opłaty stałe. Tym samym najdrobniejsze sprawy wypadły spod reżimu opłaty stosunkowej.

Ustawodawca nie dostrzegł jednak, że zmiana art. 13 u.k.s.c. uniemożliwia obliczenie opłaty sądowej od sprzeciwu w przypadku, gdy wartość przedmiotu zaskarżenia nie przekracza 20.000 zł.

Czy zatem podmiot wnoszący sprzeciw, w którym wartość przedmiotu zaskarżenia nie przekracza 20.000 zł, powinien uiścić jakąś opłatę? Nasuwają się trzy możliwie odpowiedzi:

  1. wprowadzając art. 76b u.k.s.c., przez opłatę stosunkową ustawodawca rozumiał opłatę z ogólnego przepisu o opłatach w sprawach o prawa majątkowe. Taką opłatą – zarówno przed 21 sierpnia 2019 r., jak i po tym dniu – jest opłata z art. 13 u.k.s.c. Posłużenie się terminem „opłata stosunkowa” wynikało z faktu, że na moment stanowienia art. 76b u.k.s.c., opłata z art. 13 u.k.s.c. miała w całości charakter opłaty stosunkowej. W przypadku, gdy wartość przedmiotu sporu nie przekracza 20.000 zł, opłatą stosunkową – w rozumieniu art. 76b u.k.s.c. – jest opłata stała, o której mowa w art. 13 ust. 1 u.k.s.c., jako że przepis ten nadal jest przepisem ogólnym dla opłat w sprawach o roszczenia majątkowe;
  2. ponieważ art. 76b u.k.s.c. wprowadza zasadę odpłatności sprzeciwu, a jednocześnie nie pozwala na obliczenie wysokości tejże opłaty, gdy wartość przedmiotu zaskarżenia nie przekracza 20.000 zł, należy odwołać się do art. 14 ust. 1 u.k.s.c., który głosi, że jeżeli przepisy nie przewidują opłaty stałej, stosunkowej lub tymczasowej, pobiera się opłatę podstawową, w wysokości 30 zł;
  3. ponieważ art. 76b u.k.s.c. nie da się zastosować do sprzeciwu, w którym wartość przedmiotu zaskarżenia nie przekracza 20.000 zł, a jednocześnie brak jest przepisu ogólnego, który wprowadzałby zasadę odpłatności sprzeciwu w postępowaniu upadłościowym lub restrukturyzacyjnym (w szczególności zasady takiej nie wprowadza art. 3 ust. 2 u.k.s.c.), sprzeciw ten jest wolny od opłat.

Odpowiedź pierwszą należy stanowczo odrzucić, jako sprzeczną z podstawową zasadą interpretacji przepisów ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, czyli nakazem ścisłego wykładania tychże przepisów.

Najbardziej przekonująca wydaje się odpowiedź trzecia. W art. 76b u.k.s.c. postanowiono, że sprzeciw podlega konkretnej opłacie (tzn. obliczanej wg określony sposób). Skoro tejże opłaty nie da się ustalić dla sprzeciwów, w których wartość przedmiotu zaskarżenia nie przekracza 20.000 zł, a jednocześnie nie ma przepisu ogólnego, stanowiącego o odpłatności sprzeciwu w postępowaniach upadłościowych i restrukturyzacyjnych, to taki sprzeciw nie podlega opłacie, nawet podstawowej.

Zastrzec od razu trzeba, że taki stan rzeczy jest ewidentnym niedopatrzeniem legislacyjnym i powinien zostać przez ustawodawcę jak najszybciej skorygowany. Nie ma wszak zasadnych powodów ku temu, aby sprzeciwy, w których wartość przedmiotu zaskarżenia nie przekracza 20.000 zł, były wolne od opłat. To nie uczestnicy postępowań insolwencyjnych powinni jednak ponosić skutki niedopatrzeń legislacyjnych, w efekcie czego dopóki przedmiotowe zagadnienie nie zostanie doregulowane w u.k.s.c dopóty należy bronić poglądu, że sprzeciw, w ramach którego wartość przedmiotu zaskarżenia nie przekracza 20.000 zł jest wolny od opłaty sądowej.

 

Masz pytania?
Skontaktuj się z nami!