Home
Do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, pozwalające – pod pewnymi warunkami - przenieść odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki na członków jej zarządu. Oznacza to, że członkowie zarządu niewypłacalnej spółki mogą pewnego dnia otrzymać decyzję ZUS, przenoszącą na nich odpowiedzialność za należności składkowe. Od decyzji będą się jednak mogli odwołać do Sądu Okręgowego. Postępowanie sądowe potrafi się przeciągnąć. Przebrnięcie przez dwie instancje sądowe zajmuje często kilka lat. Wobec tego może się pojawić pytanie o skutek upływu tego czasu dla przedawnienia należności przeniesionych na członków zarządu. Czy przedawnienie może nastąpić, pomimo że toczy się sądowe postępowanie odwoławcze od decyzji przenoszącej odpowiedzialność?
Zgodnie z art. 24 ust. 5d ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (u.s.u.s.):
Przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana.
Powyższy przepis nie odwołuje się do prawomocności decyzji, lecz do jej wydania. Do prawomocności decyzji odwołuje się art. 24 ust. 5f u.s.u.s., traktujący o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia. Jednakże przepis ten nie dotyczy zobowiązania z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, lecz wyłącznie decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia. Nie ma także żadnego innego przepisu, który powodowałby zawieszenie biegu terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 24 ust. 5d u.s.u.s., na czas trwania postępowania sądowego w przedmiocie odwołania od decyzji ZUS o odpowiedzialności osób trzecich.
Co to oznacza w praktyce? Omówmy to na przykładzie. Załóżmy, że decyzję o przeniesieniu odpowiedzialności na członka zarządu ZUS wydał w 2020 r. Członek zarządu wniósł od niej odwołanie do sądu. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie w roku 2023. Na to rozstrzygnięcie członek zarządu złożył apelację. Nadszedł rok 2026, a apelacja nadal pozostawała nierozpoznana. Tymczasem od końca roku, w którym wydano decyzję upłynęło 5 lat. Czy Sąd Apelacyjny powinien uwzględnić fakt przedawnienia należności z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej i na tej podstawie uwzględnić odwołanie. Otóż nie.
Kwestia przedawnienia zobowiązań wynikających z decyzji nie może być przedmiotem badania sądów w postępowaniu z odwołania od decyzji o odpowiedzialności osób trzecich. Postępowanie to zmierza bowiem do zweryfikowania prawidłowości decyzji, a przedawnienie zobowiązań wynikających z decyzji – jako że z natury rzeczy następuje po wydaniu decyzji – nie wpływa na prawidłowość samej decyzji. Natomiast stanowi przeszkodę do wszczęcia egzekucji tychże zobowiązań. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie (np. wyroku Sądu Najwyższego z 20.10.2022 r., II USKP 192/21, wyroku Sądu Najwyższego z 19.04.2023 r., II USKP 30/22, wyroku Sądu Najwyższego z 9.06.2010 r., II UK 37/10, OSNP 2011, nr 23-24, poz. 302, a także Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 22.08.2025 r., III AUa 406/21).
Tym samym, jakkolwiek przedawnienie nie wpłynie na wynik sprawy z odwołania, w przypadku jej przegrania, członek zarządu mimo wszystko będzie mógł uniknąć poniesienia odpowiedzialności, powołując się na przedawnienie należności z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej. Albowiem wskutek przedawnienia – w myśl art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 31 u.s.u.s. - zobowiązanie wygasa. Zatem nie może być przez ZUS dochodzone.
